Skuldavandi lántakanda verðtryggðra húsnæðislána á að vera hafinn yfir flokkspólitík. Eðlilegt er að þingflokkar setjist saman og listi upp nokkrar raunhæfustu leiðirnar að lausn vandans; finni út hversu langt þurfi að ganga, hver borgi brúsann, hvernig og hvenær – og hvað lausnin nái til margra.

Líklega eru fjórar til fimm færar leiðir til að leysa vandann. Nokkrar hafa þegar verið í umræðunni. Mikilvægt er að stjórnmálamenn falli ekki í gamalkunnugt far og andmæli öllu sem komi frá öðrum en eigin flokksmönnum. Málið er ekki flokkspólitískt. Og hefur ekkert með stefnu flokka að gera. Hér er einfaldlega verið að bregðast við aðstæðum; nýföllnum dómi, sem hæglega getur skipt þjóðinni í tvennt; þá sem fá dúsu – og þá sem fá ekkert.

Eða hvað?

Það er ósanngjarnt að koma einum til bjargar, en öðrum ekki þegar heilt banka- og gengishrun hefur riðið yfir alla lántakendur á sama tíma með álíka afleiðingum. Þess vegna eiga þingflokkarnir að sýna þann metnað að setjast niður og ræða til þrautar þær leiðir sem færar eru að settu marki; blanda þeim saman, finna það besta úr öllum eða nokkrum, eða velja eina öðrum fremri.

Verðtryggði lánavandinn er verðugt verkefni fyrir sameinað þing …

-SER

Líklega hittu þingkonurnar Ragnheiður Ríkharðsdóttir og Valgerður Bjarnadóttir naglann á höfuðið í umræðu um framboðsdrama forseta Íslands á Rás 2 í morgun. Þær kölluðu það sirkus.

Skárra orð kemur nú ekki upp í hugann þegar fylgst er með þessum sviðslistum, sem hófust með þaulskipulögðu handriti á nýárskvöld sem færðu forsetanum alla þá athygli sem hann dreymdi um fram yfir Þorra.

Afdráttarlaust áramótaávarp hefði slökkt á athyglinni. Það vill Ólafur Ragnar ekki.

Það vill hann aldrei.

Og nú hyllir undir að hann verði forseti heimastjórnarinnar á Íslandi; fyrrum útrásarforsetinn gleypi lykilinn að landinu og læsi … í þágu þröngra sérhagsmuna heimóttarsinna.

Já, þetta er sirkus …

-SER.

Gengisdómur Hæstaréttar, sem ber að virða, má ekki verða til þess að skipta þjóðinni í tvennt; í hólpna lántakendur gengislána – og afskipta lántakendur verðtryggðra lána.

Hin grafísku skilaboð dómsins eru þessi: Það sér ekki högg á vatni þótt bankar leiðrétti gengislánin (samanber mat Fjármálaeftirlitsins) en hvers eiga þá lántakendur hefðbundinna verðtryggðra lána að gjalda? Er forsendubrestur þeirra ekki álíka mikill og annarra lántakenda?

Eiga þeir sem helst fóru varfærnislega í lántökur að líða fyrir eigið aðhald, á meðan öðrum er bættur skaðinn?

Hér eru svörin augljós.

Því þarf að koma til móts við fórnarlömb verðtryggingarinnar, rétt eins og aðra sem fengið hafa skellinn.

Auðveldast, sanngjarnast og fljótvirkast er að gera það í gegnum skattkerfið (sem er enda í eðli sínu jöfnunartæki).

Og hefjast handa fljótt …

-SER.

Einungis þriðjungur af 75 sveitarfélögum á landinu býður upp á flokkun heimilissorps. Þetta kom fram í nýlegu svari umhverfisráðherra við fyrirspurn minni á Alþingi.

Þetta er umhugsunarefni. Mörgum áratugum eftir að helstu nágrannalönd Íslands hafa innleitt almenna flokkun heimilissorps, ægir ennþá öllu saman í ruslatunnum langflestra Íslendinga. Verst er ástandið í stærstu sveitarfélögunum á suðvestanverðu landinu, sem er á að giska óskiljanlegt.

Víða úti á landi hefu orðið vakning í flokkun heimilissorps – og nægir þar að horfa til Austulands og Norðurlands, en höfuðborgin og grannar hennar virðast engan áhuga hafa á að bæta sig í þessum efnum.

Reyndar er athyglisvert að skoða hvað regluverk sem varðar sorp er laust í reipunum hér á landi. Þannig er matvinnslufyrirtækjum á einum stað á landinu gert skylt að brenna úrgangi úr sláturhúsum, en annars staðar komast álíka fyrirtæki upp með að urða hann … með tilheyrandi líkum á miltisbrandi í jörðu.

Mengun frá urðunar- og brennslustöðum er svo enn önnur saga – næsta eftirlitslaus og alþekkt.

Hér er eðlilegt að landsmenn taki sér tak – og stjórnvöld setji á landsáætlun, þótt ekki væri annað …

-SER.

Bekkurinn var þétt setinn í Egilsbúð í gær. Norðfirðingar létu þingmenn sína heyra það eins og þeim er lagið; samgöngumál einna fyrirferðarmest, enda óvíða verri vegi að finna en einmitt innanbæjar í Fjarðabyggð!

Norðfjarðargöng eru brýnasta stórverkefni ríkisins að mínu mati. Lífshættulegur 630 metra hár fjallvegur á slóðum helstu burðarstoða íslensks atvinnulífs er hneyksli í reynd – og því miður aðeins tímaspursmál hvenær næta stórslys verður á þeim snarbratta og ónýta vegi sem liggur beggja vegna að Oddsskarði.

Norðfjarðargöng verða að fara framar á samgönguáætlun; barátta í þá veru er framundan, jafnt innan þings sem utan. Þar er ég hvergi vígamóður.

Kvöldinu áður sat ég skemmtilegan fund með körlunum á Djúpavogi; var skammaður fyrir að boða fundinn fyrsta þriðjudag í mánuði, því þá er kvenfélagsfundur í plássinu. Umræðan eigraði milli atvinnu- og samgöngumála. Það er annars kraftur á Djúpavogi; nærri 10 prósent íbúanna undir fimm ára aldri sem er auðvitað toppeinkunn fyrir framsækið byggðarlag.

Hélt yfir öræfin í dag, áleiðis til Akureyrar – á ágætlega þíðum jepplingi. Veðrið þannig að það sveif á mig kvæði:

Ölvaður af útsýn stórri
ek ég norður Möðrudal,
ég held að vart sé hugur frjórri
en hér í þessum töfrasal

Herðubreið á háum stalli
heilsar mér svo björt og skýr,
á öræfanna efsta fjalli
er eins og maður verði nýr

Ég mjakast nærri Mývatnssveitum
að móðurjarðar innsta teig,
þar í gjám og gráum leitum
glóir ennþá kvika deig

Já, yfir langar úfnar breiður
ek ég milli hrauns og sands,
það er manni mikill heiður
að mega njóta þessa lands.

Svo mörg voru þau ljóð …

-SER.

Það er mikið land undir fæti þingsmanns, þessa dagana. Akureyri, Húsavík, Egilsstaðir, Djúpivogur, Fjarðabyggð og Seyðisfjörður.

Kjördæmadagar eru mínar ær og kýr í pólitísku starfi. Fyrirtækja- og stofnanaheimsóknir, ásamt fundahaldi í misjafnlega stórum bæjarfélögum, sem hafa öll sína sögu að segja.

Þessar sögur eru nefnilega aðalatriði.

Til dæmis innlegg heimamanna á 60 manna þróttmiklum fundi okkar Oddnýjar G. Harðardóttur og Kristjáns L. Möllers á Húsavík í gærkvöld; en þar var rætt um samhengi ferðaþjónustu og samgangna. Og þeirri spurningu velt upp hvort landsmönnum hafi orðið ágengt í styttingu þjóðleiða frá þjóðveldisöld – þá er menn riðu um héruð, stystu leið milli landshorna.

Ég verð á Djúpavogi í kvöld, Möller á Seyðisfirði og Jónína Rós, ásamt Skúla Helga á Héraði … ef það verður flogið að sunnan.

Og nú er að klára verkin …

-SER.

Var viðstaddur opnun á skrifstofu Umboðsmanns skuldara á Akureyri í dag. Það var góð samkoma.

Skrifstofan er nú starfrækt á þremur stöðum á landinu, að meginhluta í Reykjavík, með um 80 starfsmönnum – og svo í Reykjanesbæ og á Akureyri.

Tveir starfsmenn sinna þjónustunni á Akureyri.

Mikilvægt er að landsbyggðin sé ekki skilin útundan þegar kemur að þjónustu af þessu tagi. Það gerist alltof oft.

Því staðreyndin er þessi: Opinberu þjónustustigi á landinu er misskipt; sjálfsagða þjónustu þurfa æði margir að sækja sér um langan veg, sosum eins og mörghundruð kílómetra; hvort heldur er fæðingarþjónustu eða póstþjónustu – og allt þar á milli.

Það er pólitík að stytta vegalengdir …

-SER.

Í stjórnarandstöðu er gott að gleyma. Og giska mannlegt.

Sumsé: Á ríkisstjórnartíma Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks voru skattar og gjöld ríkissjóðs umtalsvert hærra hlutfall útsöluverðs bensíns og díselólíu en raunin er nú.

Hlutfall skatta oggjalda er núna vel undir 50% en fór hæst í tæp 75% hjá sjálfstæðismönnum og framsóknarmönnum.

Þetta er fróðlegt í ljósi vandlætingar íhaldasaflanna að undanförnu … sem tala alltaf eins og þau sé andvíg sköttum, þótt raunin sé önnur …

-SER.

Stjórn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna er 3ja ára.

Talsvert hefur gengið á – og talsvert hefur tekist:

Samkvæmt Hagstofu Íslands þá jókst landsframleiðsla um 3.7% fyrstu 9 mánuði ársins á Íslandi – hér er mun meiri hagvöxtur en í flestum ríkjum.

Seðlabanki Íslands spáir að meðaltali 2,5% hagvexti árin 2011-2013; 3,1% í ár og 2.3% á því næsta.

Samkvæmt Vinnumálastofnun þá var 7.3% atvinnuleysi í des 2011 samanborið við 8.0% í des 2010. Alls voru 12.679 manns atvinnulausir í lok desember, atvinnulausir að fullu voru hins vegar 10.832 talsins. 12.6% atvinnulausra voru í hlutastörfum.

Samkvæmt Hagstofunni voru að meðaltali 10.600 manns án vinnu og í atvinnuleit eða 6% vinnuaflsins á síðasta ársfjórðungi 2011 – meira en einu prósenti minna en fyrir ári síðan. Hvoru tveggja, atvinnulausum og starfandi, fækkaði frá fjórða ársfjórðungi 2010 til fjórða ársfjórðungs 2011. Atvinnulausum fækkaði um 2.600 og starfandi um 500.

Samkvæmt Vinnumarkaðskönnun Hagstofu Íslands fjölgaði heildarvinnustundum um 3.3% á einu ári – frá hausti 2010 til haustsins 2011- eða um 5000 ársverk. Annan ársfjórðunginn í röð fjölgaði bæði störfum og vinnustundum á mann töluvert umfram það sem spáð hafði verið.

Samkvæmt Hagstofunni hefur bilið á milli lægstu og hæstu launa farið minnkandi undanfarin þrjú ár. Laun stjórnenda hafa hækkað minnst – um 9.9% á síðastliðnum þremur árum – en á sama tíma hafa laun hækkað mest hjá skrifstofufólki 22.5% og hjá verkafólki 22.0%.

Fjárlagahallinn var 216 milljarðar árið 2008, 140 árið 2009, 120 árið 2010 og verður 46 milljarðar á þessu ári og er áætlaður um 20 milljarðar á næsta ári.

Kaupmáttur launa hefur aukist um 3.7% síðustu 12 mánuði.

Launavísitala hefur hækkað um 9.2% síðustu 12 mánuði.

Stýrivextir eru 4.75% – voru 18% í ársbyrjun 2009.

Verðbólgan er nú 6.5% – var 18.6% í ársbyrjun 2009.

Skuldatryggingaálag ríkissjóðs Íslands er nú um 300 stigin (nálægt meðaltali flestra Evrópuríkja) – var rúmlega 1100 þegar mest var.

Samkvæmt Hagstofu Íslands þá fluttust á nýliðnu ári 1.404 fleiri frá landinu en til þess, og er þetta þriðja árið í röð sem slík þróun á sér stað. Þó hefur dregið verulega úr brottflutningi miðað við árin tvö þar á undan, en árið 2010 fluttu 2.134 fleiri frá landinu en til þess og árið þar á undan náði þessi fjöldi sögulegu hámarki þegar alls 4.835 fleiri fluttu frá landinu.

Samkvæmt bráðabirgðatölum Hagstofunnar voru vöruskiptin hagstæð um 104,5 milljarða króna árið 2011.

Samkvæmt væntingarvísitölu Capacent þá hafa Íslendingar ekki verið bjarstsýnni síðan í spetember 2008.

Þetta er talsvert …

-SER.