Þarf núverandi forseti Íslands á Alþingi að halda? Það er spurn. Þarf Alþingi Íslendinga á núverandi
forseta að halda? Það er spurn.

Umræddur forseti hefur ítrekað talið sig vita betur en Alþingi Íslendinga - og gildir einu þótt aukinn
meirihluti þess hafi sýnt vilja sinn og hug í veigamiklum málum.

Undanfarið hefur sami forseti staðið í stríði við eiginleg stjórnvöld. Hann heyr ímyndarstríð sitt í
fjölmiðlum, heima og erlendis. Hann vill að sagan sé túlkuð sér í vil; öll sagan og mátturinn og dýrðin.

Úti í heimi klóra menn sér í kollinum - og vita vart hver ræður uppi á Íslandi. Heima eru menn svo gott
sem orðnir vanir þessum hnútuköstum milli fulltrúavalds og falins valds, sem vel að merkja, ber ekki
ábyrgð á gjörðum sínum.

Ég er þingræðissinni. Ég er eindregið þeirrar skoðunar að auka beri þingvaldið á kostnað annars valds,
svo sem ráðherravalds, en ekki síst sérhagsmunavalds og geðþóttavalds.

Ein megin niðurstaðna Rannsóknarskýrslu Alþingis er einmitt sú að skýra beri valdmörk innan
stjórnsýslunnar.

Mér stendur til boða að standa upp fyrir nefndum forseta inni í þingsal á laugardag og ausa hann
húrrahrópum.

Við skulum sjá til um það …

-SER.

Sú var tíðin að Samtök atvinnulífsins vildu frið og frelsi frá ríkisvaldinu. Markaðurinn skyldi ráða; máttur peninganna væri vænlegri til árangurs en völd stjórnmálamanna.

Nú er tíðin önnur. Reyndar allt önnur.

Og frjálshyggjan gjaldþrota.

Nú vilja Samtök atvinnulífsins að ríkisvaldið geri allt sem gera skal í atvinnumálum. Allar framfarir einkageirans skulu lúta frumkvæði ríkisvaldsins. Frumlagið er valdsins, andlagið atvinnulífsins.

Sumsé; peningarnir skulu ekki lengur hafa valdið, heldur pólitíkusarnir.

(Af því hitt reyndist óvart ekki hægt).

Vandi Samtaka atvinnulífsins er sá að sérhagsmunir þeirra ráða ekki lengur för. Þau eiga ekki lengur fastafulltrúa við ríkisstjórnarborðið. Auðvitað er það sárt. Og því gráta menn, sem er mannlegt.

Samtök atvinnulífsins geta ekki kennt ríkisstjórninni um hvrnig komið er fyrir þjóðinni. Þeirra eigin stefna beið skipbrot - og björgunarsveitin er EKKI sökudólgurinn.

Annars er það stórt nafn Samtök atvinnulífsins. Þau hafa innan sinna raða tæplega þriðjung launagreiðenda í landinu. Og taka sér það vald að tala … niður stjórnvöld … fyrir hönd þeirra allra …

-SER.

Ég er eindreginn talsmaður þess að íslensk stjórnvöld styðji umsókn Palestínumanna um aðild að Sameinuðu þjóðunum. Umsókn þessa efnis verður að öllum líkindum tekin fyrir á fundi Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna nú í vikunni - og þar eiga Íslendingar að taka af skarið; Palestínu skal skipað í hóp viðurkenndra ríkja.

Ísland hefur þegar viðurkennt sjálfstætt ríki Palestínu - og skipað sér þar í hóp 130 þjóða sem vilja styrkja lögmæti Palestínu sem ríkis. Þetta er þó aðeins hálft skref á leið til fullveldis, því viðurkenning Sameinuðu þjóðanna - og þar með alls alþjóðasamfélagsins - á sjálfstæði Palestínumanna er auðvitað fullnaðarskrefið sem gerir Palestínu að ríki meðal ríkja, með réttindum sínum og skyldum.

Ísraelsmenn hafa skákað í skjóli óvissunnar um þjóðréttarlega stöðu Palestínu um áratugaskeið – og fengið næsta óáreittir að ræna þá lífsgæðum. Með blindum stuðningi Bandaríkjastjórnar - og hagsmunahræðslu annarra Vesturlanda, hafa gyðingar fengið að stela sér landi og reisa fangelsismúra utan um nágranna sína. Þeir halda heilli þjóð í herkví, skammta henni öll aðföng, neita henni um erlenda aðstoð - og hrekja palestínska íbúa frá heimalöndum sínum eins og þeir hafi alræðisvald í heiminum.

Engri annarri þjóð hefur liðist önnur eins svívirða á hendur nágrönnum sínum frá því í síðari heimsstyrjöld.

Ef þjóðir heims opna ekki augu sín fyrir þessu þjóðréttarmorði, munu stjórnir Bandaríkjanna halda áfram að beita neitunarvaldi sínu innan Öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna - og þar með munu sömu þjóðir beina blinda auganu áfram að alþjóðalögbrotum Ísraelsmanna. Ólögmætar landtökubyggðir gyðinga munu áfram þenjast út - og fangelsisveggirnir munu áram hækka umhverfis Vesturbakkann og Gaza.

Í þessari viku kemur í ljós hvaða dugur er í þeim stjórnvöldum sem þegar hafa samþykkt sjálfstætt ríki Palestínu. Vilja þau taka skrefið til fulls? Vilja þau tvístíga áfram?

Víðtækur stuðningur við fullnaðarskref Palestínumanna mun skipta sköpum fyrir konur, börn og karla fyrir botni Miðjarðarhafs; fólk sem margt hvert hefur verið rænt ökrum sínum, fyrirtækjum og lífsviðurværi án þess að samviska heimsins hafi svo mikið sem hikstað.

Þessi víðtæki stuðningur, sem vonandi verður af, myndi aðstoða Palestínumenn við að leita réttar síns fyrir Alþjóðaglæpadómstólnum í Haag, því einvörðungu ríki geta leitað þar ásjár. Og sú löngu tímabæra réttarleit, er einmitt það sem Ísraelsmenn hræðast mest, af því þeir vita upp á sig skömmina …

-SER.

Friðrik Schram, sem titlar sig prest Íslensku Kristskirkjunnar í Reykjavík, kvartar sáran undan því í Fréttablaði dagsins að vera sagður hatursmaður samkynhneigðar. Tilefnið er deila hans við borgina um styrkveitingar.

Hann kveðst akkúrat ekki vera andvígur hneigðinni, bara framkvæmdinni! Sumsé; það má girnast, ekki gera …

Heyr á endemi.

Og svo heldur þessi maður því blákalt fram að mikill meirihluti “kristinna manna um heim allan” sé sömu skoðunar; altso að samlíf samkynhneigðra sé “ekki rétt.”

Að gefnu tilefni vil ég ekki að svona söfnuður njóti styrkja úr mínum vasa; að mannréttindasvið Reykjavíkurborgar noti minn hluta útsvarsins til að byggja upp starf af þessu tagi.

Það tel ég “ekki rétt” …

-SER.

Það er ekki sjálfgefið að reknir séu fjölmargir, ólíkir fjölmiðlar á Íslandi. En það er óskandi.

Staðan í dag er þessi:

Morgunblaðið ræður ekki við skuldbindingar sínar gagnvart lánadrottni.

DV skuldar vörsluskatta sem nemur tugum milljóna.

365, sem rekur Stöð 2, Fréttablaðið og Bylgjuna, er til sölu, enda aðaleigandinn í skrautlegum eftirmálum útrásarinnar.

Eftir stendur RÚV … á ábyrgð ríkisins.

Óbærilegt er að hugsa til fábreytni á fjölmiðlamarkaði …

Og til lítils, ef til vill, að þrengja svo eigendareglur í löggjöfinni, að fáir geti og enn færri þori.

Eigendur fjölmiðla eiga að liggja fyrir - og hver sem er á að geta rekið fjölmiðil, enda dæmdur af verkum sínum, en róttækar skorður við eignarhlut eru hættulegar tjáningarfrelsinu …

-SER.

Gömlu valdaflokkarnir, sem nú fylla stjónarandstöðuna á Alþingi, ætla að tala eins lengi og þeir geta gegn nýju frumvarpi um Stjórnarráð Íslands.

Þeir halda þinginu í gíslingu. Heimta aðgerðir ríkisstjórnar, á aðgerðir ofan, en halda þinginu í gíslingu.

Af hverju?

Nefnd sem stofnuð var eftir skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis hefur lagt til breytingar - ég vil leyfa mér að segja tiltekt - á íslenskri stjórnsýslu sem einmitt fékk falleinkunn í téðri skýrslu.

Nýju lögin um stjórnarráðið byggja á störfum nefndarinnar; gera á valdmörk skýrari og kerfið skilvirkara.

Gömlu valdaflokkarnir, sem segja stjórnvöld hjakka í sama farinu í öllum málum, tala gegn þessari tiltekt - og ætla að hjakka í því fari eins lengi og tvískinnungurinn hentar þeim.

Ja, sér er nú hver ræfillinn …

-SER.

Á nærri 30 ára blaðamennskuferli mínum átti ég þess kost að sækja konur heim í flestum heimsálfum. Margar ofsaríkar. Aðrar sárafátækar. Hámenntaðar og ómenntaðar.

Ein heimsókn er mér minnistæðari en önnur.

Ég var staddur á einu fátækasta svæði heims, á mærum Mósambikk og Simbabve í sunnanverðri Afríku. Tilefnið var gerð heimildarþáttar um alnæmisvandann í álfunni.

Ég sótti fjölda fjölskyldna heim, brotnar fjölskyldur, sjúkar og deyjandi. Í einum strákofanum, á örfoka sléttu, settist ég niður með móður sem komin var undir þrítugt. Hún var komin á lokastig sjúkdóms síns, alnæmis; hafði aukinheldur misst tvö barna sinna úr sjúkdómnum, það þriðja, þrettán ára stúlka … var enn heilbrigt. Og karlinn farinn veg allrar veraldar, eins og gengur.

Ég spurði þessa konu um hlutskiptið; hún lá banaleguna, nýbúin að sjá á eftir tveimur börnum sínum í gröfina.

Svarið situr enn í minni mínu.

Hún óttaðist mest hlutskipti heilbrigðu dóttur sinnar. Henni væri enn hægt að nauðga … og reyndar væri eiginlega öllum heilbrigðum stelpum á svæðinu nauðgað. Þær dánu hefðu þó sloppið við ægivald nauðgaranna - og hún gæti sætt sig við það …

Líklega mun ég aldrei gleyma þessu svari …

… sem rifjast hér upp í tilefni af átaki UN Women, sem nú stendur yfir, til að vekja athygli á misjöfnu hlutskipti kvenna um allan heim. Og óskaplega sem það er misjafnt …

-SER.

Einfaldlega má segja að stjórnmálaumræðan á Íslandi snúist um tvo kosti; að opna landið, eða loka því.

Í þessu ljósi ber að skoða viðbrögð Íslendinga við áformum kínverska fjárfestisins Huangs Nubo um stórtæka ferðaþjónustu norðan heiða og sunnan. Menn ýmist fagna möguleikanum, eða hrökkva af hjörunum.

Ég er talsmaður opins lands. Ég tel að lífskjör hér á landi muni ekki standast samjöfnuð við það besta erlendis nema landsmenn eigi sem greiðust viðskipti við útlönd - og það af öllu tagi. Eðlileg forsenda þessa er að allt regluverk standist sértækustu tilfelli - og sé með þeim hætti að almannahagsmunum sé ekki fórnað á kostnað sérhagsmuna. Að þessum sjálfsögðu skilyrðum uppfylltum geta Íslendingar verið fullir sjálfstrausts í viðskiptum sínum við aðrar þjóðir. Þeir eiga ekki að fara í vörn í hvert sinn sem útlendingur ámálgar að festa hér fjármuni sína. Fyrsti kostur á ekki að vera að snúa við þeim baki, heldur rétta þeim höndina. Og affarasælla er að spjalla við þá, fremur en að þegja.

Athfanamaðurinn Huang Nubo er með stórtækar hugmyndir. 300 ferkílómetrar lands er dágott svæði; 0,3% af Íslandi. En vel að merkja; maðurinn kveðst meira en reiðubúinn að lúta íslenskum reglum og krefst þess raunar af sjálfum sér að ganga lengra en svo; afsala sér rétti til auðlinda og byggja upp þjóðgarða sem lúti íslenskri stjórn.

Í fljótu bragði kem ég ekki auga á hornin á höfði þessa manns.

Eða er það svo að erlend fjárfesting frá Kína sé lakari en erlend fjárfesting frá Bandaríkjunum eða Sviss - og er hún varhugaverðari, pólitískari? Íslendingar eiga mikil viðskipti við Kína og hafa sjálfir fjárfest þar. Það finnst þeim sjálfsagt. Tvískinningur er landsmönnum stundum að skapi - og minnir líka á sjávarútveginn; Íslendingum finnst óráðlegt að ESB-löndin fjárfesti í íslenskum sjávarútvegi, en eru sjálfir einna stórtækastir í sjávarútvegsfjárfestingum í Evrópu.

Stjórnmálaumræða næstu ára mun að miklum hluta snúast um opið land eða lokað. Hún mun dvelja á milli aukins sjálfstrausta eða aukinnar hræðslu, almannahagsmuna eða sérhagsmuna, jafnræðis eða sérræðis.

Ísland er ekki fullvalda. Ekki í reyndinni, þótt þjóðremban meini annað. Ísland þarf á ríkulegum alþjóðaviðskiptum að halda og er órafjarri því að vera sjálfu sér nægt með fjármagn, vörur, menningu og vit.

Og verður vonandi aldrei …

-SER.

Þingumræðan um gjaldeyrishöftin, og lögin sem við er að éta, hefur verið á lengdina.

Ekki dýptina.

Stjórnarandstaðan hefur að mestu talað um það hvað aðrir eru óráðnir eða galnir í gjaldeyrismálum, en tala síður um eigið stefnuleysi. Nægir þar að nefna Framsókn sem vildi tengjast evru 2009, samkvæmt flokkssamþykkt, en væntanlega ekki núna, enda útlönd komin á bannlista. Og þar er líka hægt að nefna Sjálfstæðisflokk, sem nefndi aðrar myntir um sama leyti og bróðurflokkurinn í framsókn, en hafa snúist til bókstafstrúar - og snúast vísast eitthvað áfram.

Umræða á þingi er oft og tíðum fremur á lengdina en dýptina. Þingmenn eru enda að safna ræðutíma, margir hverjir.

Og fer þá gjarnan mestur tími í að tala um hvað aðrir eru með lélegar skoðanir, fremur en að segja sínar eigin skoðanir …

Og talandi um gjaldeyrishöftin. Ég tel að það sé ekki sjálfgefið að festa þau til 2015; miklu fremur til skemmri tíma. Það er enda svo, að viðskiptalífið allt metur efnahagsstöðuna það vænlega og ríkisfjármálin í það góðu jafnvægi, að draga megi úr höftunum og afnema þau fyrr en ella.

Og kannski fara þessar röksemdir einmitt illa í suma gamla valdaflokka …

-SER.

Það stendur yfir tiltekt í samfélaginu. Margra ára tiltekt … enda er tilefnið ærið; margra ára veisla er að baki þar sem ÁTVR var einkavætt undir miðnætti svo ekkert skorti á sukkið.

Og núna kvarta þeir, sem héldu veisluna, hvað tiltektin tekur langan tíma … þess albúnir að halda nýja - og lækka helst skattana niður í drep svo veisluföngin verði sem mest og best og lengst og klikkuðust.

Og helst skulu almannahagsmunir aftur færðir til sérhagsmuna. Já, landinu lokað.

Staðan er þessi: Hagvöxtur umframáranna kemur ekki aftur. Árin, sem við eyddum umfram efni, mega ekki koma aftur. Hagvöxtur er núna að mestu rakinn til einkaneyslu, sem er í sjálfu sér ekki traustvekjandi, en skiljanleg niðurstaða þess dauðarots sem óheft og eftirlitslaus frjálshyggja veitti viðskiptalífinu á skeiði fals og foráttuheimsku.

Og núna vilja hægrimenn að ríkið gefi í … komi viðskiptalífinu af stað; þeir hinir sömu sem vildu ekki sjá afskipti ríkisins af viðskiptalífinu fyrir örfáum misserum.

Pilsfaldakapitalísminn breytist aldrei.

Og heldur ekki hin staðreyndin að hægri öflin kunna ekki að höndla þenslu - og lækka þá skatta og losa um hömlur sem væri það trúaratriði - og telja sig, einmitt á þeim forsendum, geta stjórnað best í kreppu!

Tiltektin tekur tíma. Langan. Sennilega 10 ár. Ef til vill 20. Og meira en 3ja prósenta hagvöxtur mun ekkert endilega sjást í bráð. Jafnvel þótt ríkið þenji sig og berji á brjóst. Vöxturinn er enda í anda ásigkomulagsins … sem ár einhverra mestu óráðdeildar í ríkisbúskap; tugmilljarða umframeyðslu og allra handa óráðsíu, hafa leitt yfir land og þjóð.

Þetta tekur tíma. Ælan er föst í parketinu.

En á meðan skulum við taka til; hætta pólitískum afskiptum af Landsvirkjun, Seðlabanka og Byggðastofnun, svo nýleg dæmi um hreinsanir séu nefndar til sögunnar.

Og við skulum allra síst fara í gamalkunnar stellingar þegar pólitíkin missir spón úr aski sínu.

Hefjum fagmennsku upp yfir flokksgæði. Um það snýst málið …

-SER.