Glöggt er gestsaugað … og það sannaðist enn einu sinni á ráðstefnunni “Ímynd Norðurlands” í Hofi á Akureyri í dag. Þar steig meðal annarra á stokk einn helsti ferðamálapenni Evrópu, Bretinn Simon Calder - og fór mikinn í tæplega klukkustundarlöngu erindi sínu.

Hann talaði meðal annars um mikilvægi þess að gera Ísland aðgengilegra fyrir útlendinga - og nefndi nöfn á helstu ferðamannastöðum okkar. Mývatn, sagði hann, segir útlendingi harla lítið. Nær væri að kalla þessa ferðamannaparadís Aurora Lake, sagði kappinn og kom einnig með þá tillögu að Vatnajökulsþjóðgarður fengi nafnið Aurora Garden.

Ég tek undir það með Calder að vissulega er Vatnajökulsþjóðgarður litlu minni tungubrjótur en Eyjafjallajökull, en hitt veit ég að fyrr taka Mývetningar tappann úr Mývatni og tæma það að botni … en að endurskíra það upp á enska tungu …

En þetta var flott ráðstefna, dagsfylli af þekkingu og viti og ágæt fjarvera frá argaþrasi Alþingis …

-SER.

Sit á morgun ráðstefnu um “Ímynd Norðurlands” í Hofi á Akureyri. Ég er búinn að hlakka til þessa samfundar lengi, enda mikill áhugamaður um ferðaþjónustumöguleika Norðurlands.

Þar gildir að markaðssetja svæðið óháð og utan Keflavíkur; mestir möguleikar íslenskrar ferðaþjónustu eru að dreifa ferðafólki betur yfir árið -og betur yfir landið.

Ég er í þessu ljósi að leggja fram viðamikla þingsályktunartillögu um nýsköpunarátak í ferðaþjónustu á Norðurlandi, þar sem áhersla er lögð á að markaðssetja Akureyrarflugvöll, sem er vannýtt auðlind í þessum geira.

Hér gildir að fá markaðsfé frá ríkinu til að hámarka virðisaukann; ein 150 manna farþegaþota skilur eftir sig 35 milljónir í heimahagkerfinu - og ríkissjóði, sem vegur vel á móti framlaginu. Ríkið á nefnilega að nota peninga sína í verkefni sem skila því sem mestum peningum …

Ég legg þessa þingsályktunartillögu fram í næstu viku.

En þangað til … mun ég sitja ráðstefnuna góðu og drekka í mig vitið um möguleika norðursins …

-SER.

Sat áhugaverðan fund um Evrópumálin í Deiglunni á Akureyri í gærkvöld. Sýndist að fólk úr flestum flokkum væri mætt á staðinn til að fræðast um Evrópusambandsumsóknina - og það sem bíður Íslendinga, ef … eða eigum við að segja þegar þeir samþykkja inngönguna.

Þarna fóru næsta mikinn Valgerður Sverrisdóttur, fyrrverandi ráðherra Framsóknarflokks, Anna Margrét Guðjónsdóttir varaþingmaður Samfylkingarinnar og Jón Þorvaldur Heiðarsson, hagfræðileiktor við HA.

Jón talaði fyrir upptöku evru; það væri ekki síst hagsmunamál fólks úti á landi. Og þeir hagsmunir færu ekki alltaf saman við hagsmuni höfuðborgarinnar, en vel að merkja; vaxtaákvörðun væri alltaf tekin út frá hagsmunum höfuðborgarinnar. Þar var hagvöxtur 41% frá 2004 til 2008, á meðan hann var vel í mínus á Norðurlandi. Athyglisvert. Og svo hækka reykvískir seðlabankastjórar stýrivexti í þenslu, þótt hún sé bara bundin við suðveestrið. Sanngjarnt!

Anna Margrét talaði um þá 350 milljarða evra sem ESB ver til svæðisþróunar (regional devolopment). Styrkjasvæði, ekki síst norðan 62. breiddargráðu, njóta fernskonar aðstoðar til uppbyggingar og ekki síst nýsköpunar; svæðisstyrkja (til gerðar vega og flugvalla), dreifbýlisstyrkja (fyrir bændur og sveitaþorp (öll bæjarfélög á Íslandi nema Reykjavík myndu falla undir sveitaþorp!)), félagssstyrkja (til menntunar, nýsköpunar og aukinnar samkeppnishæfni) og sjávarbyggðastyrkja (til eflingar sérstöðu þeirra og sögu).

Norður-Finnland var hér tekið sem dæmi: Á sjö ára skeiði (áætlunartími ESB) fá norður Finnar 112 milljónir evra frá ESB til að styðja atvinnulíf, 116 milljónir evra til nýsköpunar, 70 milljónir evra til að bæta aðgengi á svæðinu og 12 milljónir evra í tæknilega ráðgjöf. Finnsk stjórnvöld leggja svo annað eins á móti.

Svo er rúsínan í evrópska pylsuendanum þessi: Finnski samningurinn við ESB um jaðarsvæði færir þeim röska 5 milljarða evra styrk til harðbýlla svæða norðan 62. breiddargráðu. Til viðbótar við allt hitt sem að ofan greinir …

Og svo þetta sem fram kom á fundinum: Á árabilinu 2000 til 2009 hefur finnskum bændum (innan ESB) fækkað um 21%. Á sama tíma hefur norskum bændum (utan ESB) fækkað um 19%. Á þessum tíma hefur hagur finnskra bænda vænkast um 1,6%, en hagur norskra bænda versnað um 25%.

Sem þingmaður mun ég auðvitað leggja fram fyrirspurn til hæstvirts landbúnaðarráðherra um sambærilegar tölur fyrir Ísland … og bíð þeirra spenntur …

-SER.

Sit hér við eldhúsborðið heima og hugðist skrifa einhver býsn um umboðsleysi mitt sem alþingismanns. Já, löggjafarvaldið er ekki lengur mitt, að mati forsetans - og eiginlega veit ég ekki lengur hvað þingræði og atkvæði stöku þingmanns þýðir eftir atburði konudagsins. Kannski er valdið eins manns …

En þá verður mér horft til konu minnar í sama eldhúsi á Íslandi í dag. Bæði vitum við að yngstu börnin eru sofnuð og getum því unnið í tölvunum fram á nótt. Það er einmitt ríkast að vinna undir nótt; þegar enginn hringir og tölvupósturinn þegir. Nema hvað; ég sé hvert verkefni hennar er. Hún er að verkefnastýra landssöfnun fyrir Kvennadeild Landspítalans, efna með öllum ráðum til þjóðarátaks svo Íslendingar dragist ekki aftur úr öðrum þjóðum í þjónustu við barnshafandi konur og þær hinar sem berjast við kvensjúkdóma. Og vel að merkja; þessi deild hefur fram að þessu verið efld með samskotum almennings!

Ég hef verið að vinna við Icesave í næstum tvö ár; yfir 300 klukkutíma fundir hafa skapað mér þá óvelkomnu sérgáfu að vita allt um þessi ósköp. Það var þá pólitík!

Og svo situr kona mín hinumegin borðs og skipuleggur söfnun fyrir börn og mæður; það eina sem er örugglega fallegt í þessum annars hrunda heimi. Þau verða nú varla merkilegri, verkefnin …

Eflaust veit hún það sjálf að ég er að fara á enn einn Icesave-fund á morgun … með ástkærum félögum mínum í fjárlaganefnd. Enn einn fundinn, þann þrjúhundruðasta og guð má vita hvað …

En sumsé; verkefni okkar manna eru misjafnlega uppbyggileg og víst er að þau eru misjafnlega þakklát …

-SER.

Álag, ekki síst á konur, í mötuneytum skóla, á göngum spítala og inni á hjúkrunarheimulum, hefur aukist hastarlega á síðustu vikum og mánuðum. Ástæðan er vitaskuld niðurskurður á þeim fjármunum sem þessar stofnanir hafa úr að spila. Starfsmönnum hefur fækkað, en verkefnin eru þau sömu - og þar af leiðandi þarf hver og einn starfsmaður að leggja meira af mörkum en áður, fyrir skert og skorin laun.

Ég hef áhyggjur af þessum konum. Þær eru margar hverjar á lægstu laununum sem þekkjast hér á landi - og þurfa að vinna hraðar fyrir minni laun … á vinnustöðum sem varða líf og heilsu og viðkvæma einstaklinga.

Þessar konur munu aldrei njóta kjararáðs. Það er uppfinning karlaheimsins. Hafi þær orð á aukinni vinnu, mun það heita kerlingavæl; gott ef ekki frekja …

En bíðum nú við.

Lífið á Íslandi er svona: Það stendur yfir björgun samfélags og allir leggja meira á sig fyrir minna fé en áður. Þetta hefur þótt svo sjálfsagt að karlar og konur um allt land hafa ekki lagst í neina sérstaka meðaumkun; miklu fremur að hver og einn hafi þakkað fyrir að hafa þó vinnu …

Þjóðin hefur enda alltaf keyrt upp herðarnar á móti erfiðum aðstæðum - og tekið slaginn; við kyrr og kröpp kjörin. Ekki heimtað eitthvað umfram … ef öðrum þarf að bjarga. Þvílíkt og annað eins hefur alltaf verið sjálfboðið.

Hundrað þúsund króna mánaðarbónus handa dómurum, sem einmitt þessa dagana eru að taka á bónusvæðingu Íslands á síðustu árum, er viðurstyggileg móðgun við landsmenn. Ekkert minna …

Þó það nú væri að þessir menn þyrftu líka að vinna meira …

Hér nagar efinn: Ég hélt og var nánast sannfærður um að hrunið hefði gert okkur að einni þjóð aftur; að tími bónusgreiðslnanna væri liðinn … en kannski er það fárskapur …

-SER.

Ét telst líklega vera miðaldra jafnaðarmaður … sem er gott og vel. Og sem slíkur sat ég í gær ánægjulegan fund með ungum jafnaðarmönnum á Akureyri; fólki um og upp úr tvítugu. Umræðuefnið var framtíðin. Það var skipst á skoðunum um stöðu lands og þjóðar eftir svo sem 40 ár; altso það herrans ár 2050.

Miðaldra kratar vinna eftir sóknaráætlun 20/20; hugsa sumsé tíu ár fram í tímann - og telja það vera mikla og ófyrirséða framtíð. Ungir jafnaðarmenn hugsa auðvitað miklu lengra. Í mörgum áratugum ef því er að skipta.

Og þarna sat ég sumsé á fundinum góða og velti fyrir mér lífi mínu og minna þegar ég verð á að giska níræður. Og þau hin á fundinum komin um sextugt, kannski aðeins á sjötugsaldrinum.

Hvernig verður Ísland þá? Velferðarstórveldi? Ferðamannaparadís? Orkumiðstöð norðursins? Hátæknimiðstöð? Olíustórveldi. Drykkjarvatnsstórveldi? Gullna hlið norðurpólsins? Fjármálamiðstöð?

Eða kannski enn utan ESB í hundraðasta rússibana ónýtrar krónu? Og enn að rífast um Icesave? Ennþá ofurseld rifrildi flokkshagsmunanna? Ennþá fórnarlömb sérhagsmunaveldis og klíkuráðningasamfélags?

Það er afskaplega hollt fyrir stjórnmálin að rífa sig upp úr dægurþrasi og horfa til langrar framtíðar. Og reyna að svara því af almennilegu viti hverskonar framtíð fari Íslandi best …

-SER.

Undirskriftasíðan kjosum.is tekur við fölsuðum kennitölum eins og ekkert sé eðlilegra. Það hefur verið margreynt af mönnum síðustu dægrin. Bart Simpson er meðal andstæðinga Icesave … hver svo sem kennitala hans er.

Svona samkvæmisleikur er góðra gjalda verður. Sem slíkur.

Hitt er alvarlegra mál og varðar málafylgju Alþingis: Koma þarf tillögu nokkurra þingmanna um þjóðaratkvæðagrreiðslu sem fyrst í gegnum þingið, en þar er einmitt tekið á því hvernig fólk getur með ábyrgum hætti þrýst á þjóðaratkvæðagreiðslu. Og það verður einmitt aðeins gert með ábyrgum hætti …

-SER.

Sjálfstæðismenn hafa aldrei verið hrifnir af þjóðaratkvæðagreiðslum. Aldrei. Svo lengi sem þeir hafa stjórnað landinu hafa þeir aldrei viljað vísa málum Alþingis til þjóðarinnar. Aldrei.

Menn muna fjölmiðlalögin. Forsetinn synjaði þeim staðfestingar. Það var í tíð sjálfstæðismanna við völd. Og hvað gerðist; ja, málið var einfaldlega kæft. Það fór aldrei til þjóðarinnar.

Sjálfstæðismenn vilja að Icesave fari til þjóðarinnar. Það sé hefð fyrir því, enda hafi forsetinn sent það á fyrri stigum til þjóðarinnar - og hún hafi hafnað þeim. Þjóðin verði að kjósa aftur.

Svona rista rökin grunnt í sögunni …

… hjá sjálfstæðismönnum.

Með völdin í sínum höndum skiptir þjóðin engu máli. Án valdanna skiptir hún öllu máli …

-SER.

Það er runninn upp dagur atkvæðagreiðslu í Icesave-máli. Valið stendur á milli þess að taka áhættunaa af dómsmáli eða velja “besta hugsanlega” samning að mati þverpólitískrar samninganefndar.

Tvennt er í boði: Samningur, eða dómur.

Valið stendur líka á milli þess að ýta vandanum á undan sér … og neita að útkljá það … þráskallast við því að gera hreint fyrir sínum dyrum. Icesave-málið, jafn ömurlegt og það er í eðli sínu - og reyndar ósanngjarnt fyrir almenning eins og hrunið er í heild sinni - snýst nefnilega um tiltekt: Íslensk stjórnvöld söfnuðu á verðinum í aðdraganda hrunsins; vöxtur bankakerfisins fór á fáum misserum úr 100 prósentum af þjóðarútgjöldum í lítil 1000 prósent af sömu gjöldum, sem endaði með mörg þúsund milljarða skuld við útlönd. Með dómstólaleiðinni er veðjað á líkindi þess að íslensk stjórnvöld hafi ekki borið ábyrgð á bankaþenslunni … þó þau hafi verðlaunað, viðurkennt, gæðastimplað og ábyrgst innantóma banka sem voru komnir langt niður fyrir hættumörk. Og það enga venjulega banka sem fengu sem slíkir að opna útibú í erlendum ríkjum til að sækja sér skotsilfur, af því ríkisvaldið tók sjensinn; fyrirkomulag dótturfyrirtækja þótti of svifaseint!

Lagaleg skylda á Icesave-skuldinni er vissulega óljós. Ábyrgð íslenskra stjórnvalda á bankahruninu er hins vegar ljós.

Nú er valið milli þess að semja sig út úr ósköpunum, eða neita þeim um ókomin ár.

Hingað til hafa Íslendingar alltaf samið sig út úr milliríkjadeilum - og sá bragur er reyndar jafnan á slíkum deilum millum þjóða.

En kannski vilja Íslendingar alltaf skera sig úr …

-SER.

Meginverkefni stjórnmálanna nú um stundir er að koma fólki af atvinnuleysisbótum yfir í nám eða vinnu. Hér þarf ekki einasta samstöðu í pólitík, heldur og á vinnumarkaði; millum atvinnurekenda og verkalýðsfrömuða, skólasamfélagsins og sveitarstjórna.

Hátt atvinnuleysisstig í samfélagi sem iðar af atvinnutækifærum er óþolandi. Það er sömuleiðis fáránlegt að geta ekki mætt þeim fjölda fólks sem vill fremur vera í námi en á atvinnuleysisbótum - og þeim hinum sem njóta virkniúrræða en væru betur í fullu námi.

Þetta er meginverkefnið; af bótum … í fullt nám eða vinnu. Og hér þarf þjóðarsátt.

Á bak við hverja atvinnuleysisprósentu eru ríflega 1600 landsmenn. Og hver prósenta kostar samfélagið þrjáa milljarða í bótagreiðslum. Atvinnuleysið nú um stundir er á áttunda prósent og kostar því ríkið á þriðja tug milljarða króna.

Og þetta er blóðugast: 75 prósent þeirra ungmenna, 25 ára og yngri, sem eru án vinnu, hafa ekki lokið framhaldsnámi. Hér þurfum við að opna skólana og verja peningum hins opinbera fremur í vit en varanlegt atvinnuleysi. Það er raunveruleg fjárfesting. Og þá er virðisaukinn heldur ekki minni af því að nota milljarða kerfisins í atvinnuuppbyggingu heldur en í atvinnuleysisbætur.

Fyrir stjórnmálamann sem ræðir nánast daglega við fólk sem hefur verið atvinnulaust svo mánuðum skiptir - og horfir inn í brotna sjálfsmynd þess, vonleysi og örvæntingu … þá er verkefnið augljóst: Fullt nám eða full vinna er ódýrari kostur fyrir ríkið en tékkinn frá Vinnumálastofnun.

Þetta er meginverkefnið …

-SER.