Hæstvirtur innanríkisráðherra kveður upp úr um það í Mogga dagsins að forsætisráðherra skorti dómgreind. Getur ráðherra gengið mikið lengra í gagnrýni á forseta eigin ríkisstjórnar? Ég held ekki.

Og hver er innstæðan?

Forsætisráðherra sagði á flokksstjórnarfundi á laugardag að andstaða vinstri grænna við veigamikil mál í stjórnarsáttmála væri leikur að eldi.

Þetta var gagnrýnin.

Núnú: Vinstri grænir vilja vera í stjórn. Held ég. Þeir eru sumir hverjir á móti stjórnarsáttmálunum, þó þeir hafi samþykkt hann. Þeir sumsé gerðu samning sem þeir vilja svo ekki kannast við. En vilja vera áfram í stjórn.

Sér er nú hvert dómgreindarleysið …

-SER.

Þjóðhagsleg hagkvæmni fiskveiða og fiskvinnslu ræðst ekki af gróðatækifærum útvalinna. Ágóðasjónarmiðið verður vissulega að vera fyrir hendi, en þar verða fleiri en færri að hagnast. Hér gildir nefnilega margfeldið; þeim mun stærri hluti þjóðarinnar sem nýtur arðsins af fiskveiðiauðlindinni, þeim mun betra og sanngjarnara er kerfið.

Þessvegna eiga breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu fyrst og fremst að snúast um eitt stórt lykilatriði:

1) Að menn geti ekki selt það sem þeir eiga ekki.

Það þýðir með öðrum orðum að afnema forræði einstaklinga í greininni og þá eignamyndun sem þar hefur verið liðin um áratugaskeið.

Þetta verður gert með skilyrðislausri þjóðareign á fiskveiðiauðlindinni, heilbrigðu leigukerfi til ákveðins tíma og útrýmingu framsals.

Mest um verð er samfélagsábyrgðin: Þeir veiði, sem leigi. Að stöku menn, sem fram að þessu hafa eyðilagt orðspor greinarinnar, geti ekki fengið kvóta, án þess að veiða hann - og selt kvóta án þess borga fyrir hann.

Þarna er meginmeinsemdin.

Gleymum því samt ekki í styrjöldinni sem nú stendur yfir um Íslandsmið að þau sjávarúvegsfyrirtæki sem sýnt hafa raunverulega ábyrgð og byggðafestu á síðustu árum eiga ekki að gjalda fyrir breytingarnar. Þau fyrirtæki sem skapað hafa mesta samfélagslega hagnaðinn eiga að njóta þess við breytingarnar.

Og þetta eru reiknanlegar stærðir; jafnt í mannafla á sjó sem í landi, á meðferð aflans og söluvirði - og þar með úflutningstekjum á hvert veitt tonn.

Með öðrum orðum: Spyrjum ekki á hvaða sjávarúvegsfyrirtækjum eigendur hafa grætt mest, heldur á hvaða sjávarúvegsfyrirtækjum þjóðin hefur grætt mest?

Af hverju hefur það aldrei verið mælt? Eðlilegt er að Alþingi fái var við þessari spurningu um leið og það tekur fyrir nýtt frumvarp ráðherra um breytingar á kvótakerfinu.

Og svo þetta: Breytingarnar eiga að ekki að útrýma því hagkvæma og góða í kerfinu, heldur því óréttláta og vonda …

-SER.

Athyglisvert finnst mér að skoða nýjar tölur um komu erlendra ferðamanna til Íslands. Á síðasta ári komu álíka margir útlendingar til landsins og árið þar á undan; sumsé … þrátt fyrir hrun og gos heldur ferðalandið Ísland sínu striki.

Eitt vekur athygli.

Ferðamönnum sem komu í gegnum Leifsstöð fækkaði heldur, en fjölgaði með Norrænu og um aðra flugvelli landsins en Keflavík. Langmest fjölgunin var um Akureyri, Egilsstaði og Reykjavík, en nærri 30% fleiri erlendir ferðamenn komu til landsins um þá flugvelli en árið þar áður.

Þetta vekur umhugsun.

Auðvitað er það verkefni komandi ára að dreifa erlendum ferðamönnum betur um landið. Það gengur ekki, þó ekki væri nema af umhverfisástæðum, að vel yfir 90% erlendra ferðamanna komi til landsins í gegnum einn og saman flugvöllinn á Miðnesheiði.

Tækifærin eru til staðar.

Vitaskuld notum við betur þá miklu fjárfestingu sem er að finna í millilandaflugvöllunum úti á landi. Það segir sig sjálft þegar erlendir ferðamenn fara að nálgast aðra milljónina á ári. Enda skortir ekki ferðamannaparadísirnar millum Akureyrar og Egilsstaða og allt þar um kring.

Hugsum þetta til þrautar …

-SER.

Stjórnmálaflokkar sem allra mest töluðu um ábyrgð þegar efnahagshrunið reið yfir landsmenn, verða að horfa í eigin barm þegar þeim sjálfum verður á í messunni. Og allra síst mega þeir líta undan, hvað þá benda á aðra.

Ákvörðun Hæstaréttar um að ógilda kosningu til stjórnlagaþings er ekki Hæstarétti að kenna. Hún er löggjafa- og framkvæmdavaldi að kenna. Sjálf lagasetningin var ekki nægilega ígrunduð. Þingmönnum sem að henni stóðu ber að biðja þjóð sína afsökunar. Svo á einnig við um innanríkisráðherra. Hann hlýtur að lýsa ábyrgð á hendur sér; sjálft framkvæmdavaldið hélt hér enda fastast um valdataumana.

Annmarkar á kosningunni höfðu ekki áhrif á úrslitin. Segja menn. Annmarkarnir hefðu getað það. Segja aðrir.

Engu að síður …

Framkvæmdin klúðraðist. Úrskurður liggur fyrir um það. Honum verður ekki áfrýjað.

En það breytir ekki aðalatriði þessa máls: Sú misfella á vegi landsmanna til nýs og betra Íslands, sem lýðræðissinnar hafa hrotið um, má ekki verða til þess að ný og endurbætt stjórnarskrá verði unnin í sem víðtækastri sátt og samstöðu landsmanna.

Við kjósum aftur. Það er ekkert annað hægt að gera. Hinn kosturinn, að Alþingi velji þá sem kosnir voru á stjórnlagaþing í sérstaka stjórnlaganefnd, er ekkert annað en langt nef í garð Hæstaréttar. Löggjafinn væri með því að lítilsvirða æðsta dómsstigið … og jafnframt að réttláta klúður framkvæmdavaldsins.

Það á að kjósa aftur. Það er engin formúla til um þá tiltekt sem þarf að fara fram í þjóðfélaginu. Það var allt eins líklegt að okkur mistækist eitthvað á þeirri vegferð. Og okkur á ef til vill eftir að mistakast oftar á vegferðinni upp úr fjóshaug hagsmunaklíkunnar sem skammtaði sjálfri sér bestu bitana af þjóðarauðnum. En við munum samt halda áfram …

Það á að kjósa aftur. En við getum ekki kosið aftur með sömu landskjörstjórnina að verki. Hún verður að fara frá. Þeir sem bera ábyrgð á framkvæmd sem mistókst, framkvæma ekki aftur þegar sjálf stjórnarskráin er í húfi …

-SER.