Það eru gárungar í þingsal sem annars staðar - og þeir höfðu á orði þegar þeir klöppuðu mér á axlir í lok fundar í dag að líklega hefði ég aldrei eytt öðru eins fyrir jólin! Og vísast er eyðslan nokkur, eða sem nemur hundruðum milljarða með samþykkt fjárlaganna.

Ég er nokk sáttur, þó svo alltaf megi gera betur. Nýsamþykkt fjárlög eru upptaktur að því endurbótastarfi sem fram undan er í íslensku samfélagi. Árið, sem senn er að baki, hefur falrð í rústabjörgun. Og nú er að endurreisa stoðirnar. Engir eru betur til þess fallnir en jafnaðarmenn, enda aðrar stjórnmálastefnur meira og minna fallnar og fullreyndar.

Á næstu mánuðum þarf að taka til við gagngera endurskoðun á fjárlagagerðinni, sem byggir um of á gamaldags embættisfærslum, hagsmunagæslu og jafnvel vinagreiðum - en umfram allt þarf þingið sjálft að ráða meiru en verið hefur við gerð fjárlaga … á kostnað framkvæmdavaldsins. Pólitíkin á að vera frumlag þessa verks, en ekki andlag …

Já, ég er nokk stoltur af mörgu því sem tókst að breyta á lokasprettinum; svo sem umönnunarbótum til handa fjölskyldum fatlaðra barna, sem átti að skera niður um fjórðung. Liðlega 200 milljóna króna viðbót fékkst á þann fjárlagalið með eðlilegum tilfærslum, sem ella hefði þolað meiri skurð en önnur velferð.

Þetta er eitt dæmi af mörgum.

Aðalatriðið er þetta: Ég tel að miðað við erfiðar aðstæður hafi hófsamlega tekist til við fjárlagagerðina hvað niðurskurð og auknar skattaálögur varðar. Aðlögun að breyttum efnum og aðstæðum er hafin og hún gerir ekki meira en svo að ná landsmönnum aftur niður á jörðina …

-SER.

Ríkisendurskoðun hefur gert athugasemdir við það hverngi ríkisvaldið ætlar að koma þrotabönkunum í nýjar hendur. Gott er að þessi athugasemd skuli vera komin fram. Fátt er mikilvægara í endurreisn íslensks efnahags en að gagnsæi og traust ríki þegar kemur að endurtekinni einkavæðingu bankanna.

Nógu óhönduglega tókst til með hina fyrri einkavæðingu, þegar innmúruðum flokkseigendum tveggja gamalla og þreyttra valdaflokka var afhent heila galleríið með manni, mús og málverkum á afsláttarkjörum …

Nú er brýnt að Alþingi fái úr því skorið hvernig nýir aðilar munu eignast þrotabankana; hér er ekki um venjulega sölumeðferð að ræða, enda vart hægt að segja að ríkið eigi þessa banka (nema ef verið kynni góðan part úr Landsbanka) en spurningin er auðvitað þessi: Nákæmlega hverjir verða í eigendahópi nýju bankanna … hvernig eignast þeir þá … á hvaða kjörum … og hverjar eru kvaðirnar?

Hér skal valdið vera hjá Alþingi. Ekki framkvæmdavaldinu. Ekki skilanefndunum. Má ég biðja um það að þjóðin ráði núna … og allt sé upp á borðum …

-SER.

Þrjár tölur, hið minnsta, sitja í mér eftir langa fjárlagatölu sem ég flutti í þingsalnum í gærkvöld:

1. Ríkisútgjöld síðustu tíu ára hafa aukist um 50 prósent.
2. Fjölgun opinberra starfsmanna síðasta áratug nemur nálega 40 prósentum.
3. Eyðsla ríkisstofnana umfram frjáheimildir frá aldamótum nálgast 100 milljarða.

Ríkið hefur þanist út á tiltölulega fáum árum; starfsmönnum fjölgað tvöfalt meira en íbúum landsins. Og broslegast er til þess að hugsa að á engum árum hefur ríkiveisla síðustu tíma verið jafn vegleg og 1999, 2003 og 2007. Hvað eiga þessi ár sameiginlegt? Jú, allt eru þetta kosningaár! Þá er við hæfi að veita óhóflega …

Ríkisútgjöldin frá því fyrir og um síðustu aldamót hafa verið á að giska stjórnalaus. Af umframeyðslunni að dæma hefur aðhald og eftirfylgni verið í lamasessi. Lausingin í ríkisfjármálum er með öðrum orðum landlæg. Þetta er sagan sem nú fjárlaganefnd fær í fangið …

Og svo er það kallað kreppa þegar allur þessi pakki er skorinn niður um tíu prósent hvað framkvæmdir snertir, sjö prósent á sviði mennta og fimm prósent í velferð. Niðurskurðurinn er varla hálfdrættingur á við eyðsluna umfram heimildir í nokkur ár.

Loks væri freistandi að leika sér með 300 milljarða króna gatið sem gamlir Seðlabankastjórar skyldu eftir sig í nafni hrunsins … en það voru auðvitað bara ástarbréf …

-SER.

Sat heilbrigðisnefndarfund í morgun og fram yfir hádegi, þar sem ný skýrsla um hagræðingarmöguleika í spítalaþjónustunni suðvestanlands var viðruð. Möguleikarnir eru miklir, enda í sjálfu sér undarlegt að 330 þúsund manna þjóð haldi úti nokkrum fjölda sérhæfðra sjúkrahúsa á sosum eins og 50 kílómetra bletti landsins.

Hér verður að ganga nokkuð snöfurmannlega til verks. Það gengur ekki að hlífa endalaust kragasjúkrahúsunum á meðan fólkinu í dreifðustu byggðunum, hringinn í kringum landið, er gert að sækja heilbrigðisþjónustu um mörg hundruð kílómetra leið.

Hingað til hafa stjórnmálamenn lippast niður þegar á hólminn er komið og stóð hálaunalækna veifar hnífum sínum og nálum. Við höfum ekki lengur efni á slíkum gunguhætti. Fituna í heilbrigðiskerfinu er helst að finna á nágrannasjúkrahúsum Landspítalans … og hana ber að skera burt, fumlaust og örugglega …

-SER.

Var að koma úr árlegu hangiketi Alþingis; sumsé hádegismat á Hótel Borg með baunum og uppstúf. Fullur salur af starfsmönnum og stjórnmálarefum - og krytur engar. Þarna stigu vígabræðurnir Guðmundur Steingrímsson og Róbert Marshall á stokk í þverpólitískum dúett, sem sá fyrrnefndi skýrði umsvifalaust Söngþóf … í upphafi prógrammsins.

Þetta var friðarstund á Hótel Borg … og veitir ekki af; raunar hafði ég ekki komið í Gyllta salinn frá því bylting alþýðunnar braut sér leið inn í Kryddsíldina fyrir ári og skar þar þáttinn í tætlur. Og þar fór mín síðasta síld. Rólegra núna yfir salnum; syngjandi þingmenn, sitjandi hver í örmum annars að klappa saman lófunum, stappa niður fótunum og snúa sér í hringi. Og Steingrímsson í gargandi sólói á nikkuna milli þess sem Marshallinn munstraði taktinn á strengina.

Sú hugsun varð áleitin við friðarstundina á Hótel Borg hvort þingfundir ættu ekki að byrja á söngstund; þingforseti myndi sumsé hringja á sal og þar stæðu allra flokka sapiens og syngju úr sér verkkvíðann. En auðvitað er þetta bara hugmynd, enn sem komið er …

-SER.

Rétt er að halda þessu til haga:

Framsóknarþingmenn veifa því ítrekað og digurbargalega í pontu Alþingis að Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra sé ýmist heima að baka, þegar kemur að Icesaveumræðunni, eða láti aðra skrifa ræðurnar fyrir sig … sem séu þar að auki líflausar …

Ég fullyrði: Þessir karlar myndu aldrei tala með þessum hætti, væri forsætisráðherra landsins af karlkyni …

-SER.

Það er út af fyrir sig athyglisvert að neysla landsmanna hefur dregist minna saman en spár gerðu ráð fyrir; það sem af er ári um 15 prósent en áætlanir settu markið á nærri 20 prósent. Hluti skýringarinnar er sá að eyðsla landans á ráðstöfunartekjum sínum hefur flust heim frá útlöndum; Kringlan hefur tekið við af Köben.

Það sem vekur kannski enn meiri ánægju er að fyrirtæki landsmanna eru að skila ívið meiri tekjum í ríkissjóð en gert var ráð fyrir. Heilsa þeirra er umfram væntingar.

Og svo er það broslegasta í margvíslegum skilningi; viðskiptabankarnir eru byrjaðir að skila gróða! Já, Íslandsbanki um einhvern hálfan þriðja milljarð …

Ég finn það hér innan þinghússins, hvaðan ég skrifa þessi orð, að batamerkin fara misjafnlega vel í menn - enda er það svo að ef menn eru hallir undir náttmyrkrið, þá sker ljósið við enda ganganna í augun …

-SER.

Sestur hér enn. Eins og dæmdur maðurinn. Á annarri hæð nefndasviðsins. Langborð, þakið gögnum. Ellefu manna samkoma. Auk ritara. Stundum gesta. Sérfræðinga, vitringa …

Icesave er sumsé aftur komið til fjárlaganefndar. Enn og aftur. Eftir endurtekningar annarrar umræðu, svonefnt málþóf … erum við aftur sest með örlagapakkann í möppunum fyrir framan okkur; þrír félagar í Samfylkingu, aðrir þrír úr Vg, einn framsóknarmaður, einn hreyfingarmaður og þrír sjálfstæðismenn.

Þetta er að verða æði þéttur hópur …

Mörghundruð klukkutíma fundaseta - og enn eru ekki allir sáttir. Og verða það líklega aldrei. Það er eðli málsins; Icesave snýst nefnilega ekki um pólitík, heldur þrif á samfélaginu … og augljóst að einhverjir hafa ofnæmi fyrir grænsápunni …

-SER.

Félagi Össur Skarphéðinsson, margsigldur í skerjagarði íslenskra stjórnmála, hefur sagt mér kumpánlega frá því að fyrr hafi maður ekki öðlast fullnaðarreynslu þingmanns en eftir næturlangar setur í málþófi. Loks hef ég reynt þetta á sjálfum mér - og niðurstaða mín er í námunda við álit Össurar.

Tólf tíma samfelld seta í þinginu í fyrrinótt var á við atburð. Frá sex síðdegis til sex í bítið. Ég bjóst við öðru eins um liðna nótt - og var búinn að búa mig undir svefnleysið með andlegri jafnvægislist í heimahúsi … áður en ég mætti algerlega afruglaður til þings í gærkvöld. Og aftur naut ég næturinnar. Í hægð og þægð. Afslappaður malandi; næsta innansljóir upplestrar, málalengingar, kumr og kúnstpásur … en vel að merkja; langhundar í þingsal eru þægilegir, enda reyna þeir lítið á vitsmuni … sama ræðan flutt aftur og aftur og verður jafnan heldur hægari eftir því sem líður að morgni. Þetta er átakalítil innivinna - og reynir illu heilli ekkert á skrokkinn, útvortis sem innvortis.

Og málþófið heldur áfram - í boði gömlu valdaflokkanna. Það var ákveðið í dag; af framsóknaríhaldinu … Líklega stendur það alla næstu viku, næstu sjö daga, næstu sjö nætur. Það mun ekkert reyna á þingmenn. En það mun allt reyna á þjóðina … og hægja á endurreisninni. Það er bragur á þessu. Gamla pólitíkin fær hér sitt fram. Og gamla Ísland fer hvergi …

-SER.

Gömlu valdaflokkarnir, sérhagsmunamegin í pólitík, hræðast ljósið við enda ganganna. Fátt óttast þeir meira þessa desemberdaga en að úr fari að rætast í efnahagsmálum þjóðarinnar. Fátt þætti þeim óyndislegra en að ríkisstjórn vinstri flokkanna næði verulegum árangri við endurreisn þjóðarbúsins. En teikn eru á lofti - og ljósið magnast … og það hræðir nátttröllin.

Því er farið að herhvötinni úr Hádegismóum: Þess skal með öllum ráðum freistað að fella stjórnina með því að þvæla Icesave-málinu eins lengi fyrir endurreisninni og nokkur mögulegur kostur er.

Og það eru tveir mánuðir til stefnu, 1. febrúar fellur dómurinn - og vitaskuld óbærilegt að rangir flokkar réðu úrlausn á rannsóknargögnum Alþingis.

Sannleika efnahagshrunsins skal nefnilega endurskrifa, hvað sem það kostar. Og um það snýst stjórnmálabarátta dagsins …

-SER.