Ákvörðun Ingibjargar Sólrúnar að fara þrepið niður í pólitíska metorðastiganum er skiljanleg. Hún vill greinilega axla að einhverju leyti sína ábyrgð á samstjórninni með Sjöllunum, en spurningin sem menn spyrja sig hvarvetna er hvort skrefið, sem Ingibjörg tók í dag, sé nógu hiklaust. 

Sjálfur hefði ég kosið að hún hefði hvílt sig á formennsku í flokki sem líklega leiðir næsta ríkisstjórnarsamstarf. Hún þarf á hvíldinni að halda - og væri með þeirri ákvörðun líkleg að koma tvíelfd til baka. Endurnýjun er og krafa almennings; endurnýjun á þeirri forystu sem stóð í brúnni þegar þjóðarskútan sigldi í strand. Þetta er eðlileg krafa.

Geir H. Haerde er hættur. Björn Bjarnason farinn. Árni M. Mathiesen sömuleiðis. Svo og Sturla. Sumsé forsætisráðherra, forseti Alþingis og tveir þungavigtar-ráðherrar úr ranni íhaldsins - á móti einum Samfylkingarráðherra, sem samt ætlar aftur fram. Gott og vel. Fólk spyr hvort þessi hlutföll séu eðlileg. Vissulega stjórnaði Sjálfstæðisflokkurinn samfellt í 18 ár á móti 18 mánuðum Samfylkingarinnar. Þar af leiðir að ábyrgð Sjálfstæðisflokksins á hruninu er langtum meiri en Samfylkingarinnar, en samt … Ingibjörg Sólrún er annar tveggja foringja fallinnar stjórnar, sem þjóðin bylti. 

Ingibjörg Sólrún mat það svo að afsögn á formannsstóli væri á við uppgjöf. Og uppgjöf við þessar aðstæður væri ekki hennar stíll. Hér ber einkum eitt að hafa í huga; Ingibjörg Sólrún hefur í reynd leitt fram á sviðið nýjan foringja í flokknum - vinsælasta og virtasta stjórnmálamann þjóðarinnar - og sá foringi á sviðið nú um stundir. Ingibjörg Sólrún hefði sómt sér vel sem almennur þingmaður við hlið þessa nýja leiðtoga sem hrífur þjóðina með sér - og látið honum eftir að heilla þjóðina enn frekar, óstuddum. Á þessu leiksviði íslenskra stjórnmála þurfum við engan senuþjóf.

Það getur beinlínis verið Samfylkingunni skeinuhætt …

-SER.

Gaman að því að koma í gamla Gaggann sinn í dag, sem nú heitir Brekkuskóli. Öllu stærri en ég man eftir honum á sjöunda áratugnum - og líklegt að krakkar megi ekki lengur reykja undir norðurveggnum. Brekkuskóli var vettvangur annars af mörgum framboðsfundum Samfylkingarinna í norðaustrinu fyrir kosningarnar í vor. Og satt að segja meira fjölmenni á staðnum en ég átti von; líklega sjötíu manns á miðjum sólríkum laugardegi. Á morgun frelsum við Egilsstaði - og ég býð spenntur að komast austur á Hérað með kosningastjóra mínum, frúnni Elínu Sveins og yngsta barninu, Auði … sem skilur ekkert hvað pabbi þarf að tala mikið þessa dagana …

-SER.

Kosningabaráttan er hafin að fullu. Fyrsti framboðsfundur þingmannsefna Samfylkingarinnar í Norðaustrinu á Dalvík í morgun; fullur salur í Bárubúð, stemmning og slagkraftur. Enda átján manns í framboði í fyrstu átta sætin, nánast helmingi fleiri en t.d. sjálfstæðimenn bjóða upp á í kjördæminu. Þarna flutti ég mína fyrstu framboðsræðu frá því í Menntaskólanum á Akureyri fyrir 30 árum. Og leið bara skatti vel. Í góðum hópi. Okkar frambjóðendur er af öllum aldri, öllum starfsgreinum og víða að úr kjördæminu, sumsé mikil breidd - og það sem skiptir mestu; mikil samstaða …

-SER

Fimmtánhundruð kílómetrar eru að baki … og fer fjölgandi. Hef heitið mér því að komast til allra sveitarfélaga í kjördæminu fyrir prófkjörið eftir viku. Og það skal takast. Ætlaði að vísu á Sigló í dag, en Lágheiðin lokuð - já, moksturspeningarnir búnir fram í miðjan mars … já, takk, já sæll.

Gott og vel. Ströndungar urðu viðfangsefni dagsins, en svo heitir fólkið sem byggir lengjuna frá Hámundarstöðum í norðri til Rauðavíkur í suðri, vestanmegin Eyjafjarðar, miðja vegu milli mynnis og botns. Dásamlegt fólk, segi ég í mómenti og minningu; hef komið þarna ótölusinnum - og fundið kraftinn, lífsgleðina, hreinskilnina og þessa dæmalausu hlýju sem felst í því að þiggja samfélag úr hverjum manni.

Berglind Sigurpáls eldaði ofan í mig pylsu með remólaði í greiðaskálanum á Árskógssandi, 150 manna plássi sem heimtar enga athygli. Begga er Dalvíkingur, sem flutti fyrir löngu á Sandinn og vill hvergi annars staðar búa en í öryggi fámenninsins - og brosir falslaust, fallega. Bendir mér einum fingri yfir á Öldugötuna; þar búi fimm albanskar fjölskyldur frá Kósóvó, harðduglegt fólk, hetjur og mannvinir. Hátt hlutfall, hugsa ég, í 150 manna þorpi.

Agnes Sigurðar er aftur ólétt. Það fimmta sumsé á leiðinni. Segir mér að sig hafi langað alveg óskaplega … í eitt si sona örverpi. Frá því síðasta barnið hennar og Óla Óla rifaði augun hafa þau reist stærstu minnstu bjórverksmiðju landsins á bakkanum ofan kaja. Kaldi kraumar í kötlunum. Glæsilegt dæmi um möguleika lítilla sveitarfélaga þar sem samheldni og genatísk sjómannsáræðni skipta sköpum. Ég þigg kaffi hjá Agnesi og keyri fyrir vikið allsgáður út í kulið eftir að hafa tekið niður punkta um nauðsynlegan jöfnuð í vöruflutningum landsmanna. Tek á því.

David Masa er Tékkinn á Sandinum, hefði að öllu eðlilegu dólað heima í úthverfi Prag, en sakir Agnesar kominn heim til Eyjafjarðar og neitar algerlega að fara þaðan. Það er verið mála nýju íbúðina hans á Sandinum. Hann vill stofna ferðaþjónustu á svæðinu, flytja inn samlanda sína og skella þeim í óvissuferðir um töfraheima Tröllaskagans, segir það brakandi bissness …

Elvar Reykjalín tekur á móti mér á hækjum ofan af lofti fiskvinnslunnar á neðstu eyrum Hauganess, fimur þrátt fyrir fallið af hesti og hefur á orði að maður eigi ekki að leika sér að mat - og á þar við hestinn! Elvar er límið í atvinnulífi Hauganess, 150 manna þorps þar sem engum hefur leiðst að vinna frá því guð man eftir sér. Elvar er orginall og náttúruvætti. Getinn á milli saltfiskstæðnanna niðri á litlu bryggju, líklega í stuttri pásu … og svo ekkert um það hugsað fyrr en hann fæddist. Búinn að vera í fiskvinnslu frá 1900, fyrst í afa sínum, svo í pabba sínum og loks í sjálfum sér. Segir mér að tólf ára hafi hann dreymt um það að fara betur með saltarann en svo að henda honum til útlanda í fimmtíu kílóa pokum. Og draumurinn hefur ræst. Ektafiskur, fyrirtæki kappans, er líklega eitt magnaðasta fiskvinnslufyrirtæki landsins þar sem sjálfstraustið og natnin hefur skilað sér í afburða framlegð. Ég stend í gættinni og fylgist agndofa með handbrögðum þessa fólks sem sannarlega er ekta í verkum sínum - og skammast mín eiginlega að vera hreinn um hendurnar.

Svo gerist það náttúrlega eins og alls staðar á ferðum manns. Kokkurinn í fullvinnslueldhúsi Elvars er náttúrlega gamall brekkusnigill, þessi líka vinur sem ég hef ekki séð í 30 ár, en hitti gott betur en daglega fyrir þann tíð. Jón félagi Vídalín er maðurinn sem eldar ektafiskinn ofan í viðskiptavini matvörubúðanna, kerrtur í baki og keikur í spori. Búinn að þróa tugi rétta. Við horfum hvor á annan eins og tíminn hafi stöðvast um stund. 30 ár. Það er ekkert. Já, sæll.

Hauganes. Árskógssandur. Kannski ekki fjölmennustu plássin á yfirreið minni um kjördæmin. En fjölmenni gerir fólk ekki betra, heldur friðurinn í augnráðinu. Samfélög eru nefnilega helst metin á fjarlægðinni, eða öllu heldur nálægðinni á milli fólks …

-SER.

Ánægjulegt að sjá Samfylkinguna á skriði - og sömuleiðis vinsældir helstu ráðamanna flokksins, samkvæmt nýjum könnunum. Þá má aldrei gleymast í stjórnmálaumræðunni fyrir kosningarnar í vor að jafnaðarstefnan er eina klassíska stjórnmálastefnan sem tíminn vinnur ekki á. Líklega er það vegna þess að hún gerir ráð fyrir samfélagi, fremur en sundrungu. Aðrar stefnur, gamlar og nýjar, hafa glatað trúverðugleika sínum; jafnt fasismi og kommúnismi og nýfrjálshyggja … líklega vegna þess að þær byggja leynt og ljóst á mannfyrirlitningu.

Ísland verður aðeins endurreist með gildum jafnaðarstefnunnar. Og það vita allir … leynt og ljóst …

-SER.

Ég man ekki hvað ég bar marga titla á blaðamennskutíð minni, en líklega hef ég verið ritstjóri þann tíð þegar við á DV lögðum snörur fyrir Árna Johnsen, viðskiptamann í BYKO. Þetta var á gamla DV, nokkru fyrir upprisu ofurblaðamennskunnar þegar fyrirsagnirnar á forsíðunni tóku meira pláss en innihaldið efnisins. Jæja. Og nema hvað. Árni var að falla. Smáþjófur … en þó starfs síns vegna stórþjófur. Þið munið …

Á fjórða degi þjófasögunnar hitti ég, fyrir algera tilviljun, Davíð sjálfan Oddsson, sem þá var alteregó Íslands, sjálft auga stormsins í íslenskum stjórnmálum. Formaður alls sem hreyfðist. Forsætisráðherra algleymisins. Ég spurði hann á að giska kæruleysislega hvað yrði um þingmanninn Árna Johnsen, þetta skilgetna afkvæmi sjálfstæðisstefnunnar og einkabarn embættisvaldsins … ojú og jájá, sagði Davíð mér, viss í Árna sök - og settist því næst á stólinn við hliðina á mér, skrafmannlegur. Þetta var í tómahljóðri Alþingiskringlunni og mér fannst ég heldur sver á alla kanta að sitja þarna með kallinum; einn ásamt alræðinu og ekki sjens á truflun af því alltaf skal nú vera svolítil umfram ára um svona menn. Allt að því geislabaugur.

Jæja. Hann sagði mér blákalt. Allt saman blákalt. Já, það væri aðeins eitt orð sem gilti á milli stjórnmálamanns og þjóðarinnar, aðeins eitt orð, eitt orð sem öllu skipti - og hana nú! Og það væri hvaða orð, spurði ég, þurr til vélindans. Það er TRAUST, sagði Davíð - og mér fannst eins og þessir sex stafir orðsins væru á við lífstíðardóm.

Án trausts, eru stjórnmálamenn einskis virði, sagði hann mér veifandi fingri þennan dag fyrir svo sem eins og sjö árum - og ekki neinum viðtengingarhætti til að dreifa. Árni sagði af sér. Örstuttu seinna. Skömmustulegur - og  hljóðari en nokkru sinni. Ekki strengur eftir í gítarnum. Aðeins lafandi fuglslöpp.

Traust.

Ég man þetta samtal okkar Davíðs eins og gerst hefði í gær.

Traust. Eina límið á milli stjórnmálamanns og kjósandans.

Ég hugsa um þetta orð …

Undir restina hafði Davíð ekkert traust. Hann kaus að vera stjórnmálamaður í embætti í stað þess að skilja á milli sín og þjóðarinnar. Það var vandinn. Hann ruglaði saman tileinkun og trausti, jafnvel auðmýkt og alræði. Hann varð efnahagsráðherra Íslands, óumbeðinn, ókjörinn, óþekkur.

Ekkert lím heldur svoleiðis löguðu við lífið sjálft. Það morknar við minnsta súrefni.

Svona reynum við aldrei aftur. Ísland á meira skilið. Ísland á betra skilið. Og hefur í sjálfu sér ekkert með Davíð Oddsson að gera, utan þess að hann varð að vera eftirmáli gamla Íslands.

Ójá. Og jæja. 

Saga Davíðs í samtímanum hefði getað orðið svo stór. Enn á sagan eftir að dæma hversu hratt og mikið hún hefur minnkað síðustu misserin. Helsti hugsuður Davíðs, Hannes Hólmsteinn Gissurarson, sagði eitt sinn að Davíð væri venjulegur maður með óvenjulegar hugsanir. Það væri galdur hans. Ég veit ekki hvort sagan segi svo að hann hafi bara verið óvenjulegur maður með venjulegar hugsanir. Hann var öflugur, en úrræðin gerðu þjóðina að athlægi. Frelsið varð meira en hyggjan.

Og hann hafði valdið, en þjóðin líður fyrir það. Þingið … bara upp á punt.  

Ég kunni ekki við biturðina og sterkjuna í síðasta sjónvarpsviðtalinu hans, þótt að mörgi leyti væri breyskjan blíð. Nema hvað. Síðasti óvinurinn var spyrillinn sjálfur. Þið þarna þið. Og jafnvel bara sjónvarpið sjálft. Ég veit ekki. Langrækni er náttúrlega harður skóli, þar sem allt er vitað eftir á … og þar af leiðandi er samtíminn sjúkur …

Nema hvað. Það er kominn föstudagur. Hann er til fjár. Höfum hann til raunverulegs fjár …

-SER.

Þegar komið er út undir Hámundarstaðaháls tekur við fjallasýn sem á engan sinn líka á Íslandi. Perla Eyjafjarðar, sú gamla Hrísey, liggur makindalega á haffletinum, en litlu vestar situr drottningin í mynni dalsins, sjálf Dalvíkin og hleypir þeim einum í Svarfaðardalshöllu sem á það skilið. Allt umkringis eru virki og turnar íslensku alpanna.

Í góðu veðri verða allir skáldmæltir út með firði. Svanfríður bæjarstjóri segir mér hins vegar að hugsa praktískt og þiggja banana af borðum sínum; magi pólitískra ferðalanga eigi það til að súrna af endalausri kaffidrykkju. Óskaplega sem hún er flottur bæjarstjóri. Hennar karl heitir Jóhann og þegar hann ber að garði býðst hann til að lóðsa mig um bæinn, já … si sona.

Við tökum hús á fiskverkun O. Jakobsson og þar fæ ég fyrsta framlag í kosningasjóð minn; tvö kíló af þorskhnakka. Orginalinn Ottó, eigandinn og nafngjöf firmans, er íslenskari en Böggvistaðafjall. Einn upphafsmanna Fiskidagsins mikla á Dalvík, sem líklega er flottasta markaðstrix nokkurs bæjarfélags á Íslandi - og þurfti ekki MBA-gráðu til að skutla því í framkvæmd. Tíund Íslendinga mætir ár hvert, takk fyrir. Ókeypis.

Elías Björnsson lóðsar mig um Sæplast. Fjallstórt fyrirtæki í bænum. Man að ég gerði eina fyrstu fréttina um Sæplast, líklega fyrir bráðum aldarfjórðungi, þá með þáttinn Á líðandi stundu á RÚV, já kannski 1985 eða 6. Nú vinna þarna 40 manns og gott betur og þurfa að standa sig 15 prósentum betur en sambærilegar verksmiðjur á suðvesturhorninu, ef horft er í flutningskostnaðinn. Ósanngirni? Auðvitað. Samfélagið allt hefur verið Reykjavíkurmiðað. Þetta þarf auðvitað að laga með sjálfstæðri byggðahugsun. Og agaðri frekju …

Kom við í nýju Menningarhúsi Dalvíkinga undir heimsóknarlok. Byggt fyrir gjafafé Sparisjóðs Svarfdæla. Þeir eyrnamerktu arð úr Existu og Grúp og Greip í tíma … seldu og settu í sjóð svo húsið risi. Menningarhúsið er einn síðasti arður íslenska efnahagsundursins - og fer vel á því að þar verði flutt meira af ljóðum en lögfræði þegar fram líða stundir …

-SER.

Það rauk úr Tindaöxlinni yfir Ólafsfirði í dag; frostkulið að renna í skafla, en þó eitthvert fólk á skíðum, líklega tíu gráðu frost. Alltaf jafn magnað að koma út úr göngunum og horfa yfir bæinn hans Ólafs bekks; gömlu skíðaferðirnar rifjast upp og stökkkeppnirnar þegar litlir leggir voru við það að hrökkva í sundur undan högginu.

Það var þá. Ég talaði mestmegnis um sameininguna við heimamenn í dag. Fjallabyggð eins og hjón í fjarbúð, en ástin örugg og heit. Þess eins beðið að göngin leiði byggðirnar upp að altarinu. Hugsiði ykkur! Í dag var Lágheiðin ófær og hefði tekið mig þrjá tíma að aka á milli Ólafsfjarðar og Siglufjarðar. Eftir að göngin verða opnuð, tekur það kortér.

Það búa 850 manns á Ólafsfirði, 1300 á Siglufirði, sumsé 2150 í Fjallabyggð. Að afloknum Héðinsfjarðargöngum verður til hringvegur um Tröllaskagann, sjálfa íslensku alpana, sem gefur fyrirheit um feiknmikla ferðaþjónustu; gönguferðir, tindaferðir, jöklaferðir, kyrrðarferðir - og hitt er augljóst; sameiginlegur passi á öllum skíðasvæðunum í Hlíðarfjalli, Dalvík, Tindaöxl og Siglufirði. Veldu veður, veldu brekku!

Ólafsfjörður og Siglufjörður verða ekki lengur endastöðvar eftir örfáa mánuði. Heldur hringtengdir. Það gefur fyrirheit um öflugra mannlíf. Fjallabyggð er og frjór jarðvegur fyrir litlu atvinnufyrirtækin sem þurfa alúð og umhyggju samfélagsins. Einbeitingin er enda meiri í atvinnulífinu úti á landi … það segja allir sem til þekkja; tryggðin er seigari …

Heldur hafði nú lægt í fjöllum þegar ég yfirgaf Ólafsfjörð í dag. Og líka í kolli mínum …

-SER.

Eitt brýnsta hagsmunamál Norðausturkjördæmisins er að koma á tryggu, arðbæru og viðvarandi millilandaflugi um flugvellina á Akureyri og Egilsstöðum. Stjórnvöld hafa lagt út í miklar fjárfestingar á þessum flugvöllum á síðustu árum - og enn frekari uppbygging er fyrirsjáanleg á næstu árum, svo sem ný og glæsileg flugstöð á Akureyri eftir að flubrautin hefur verið lengd til suðurs.

Ferðaþjónustu á svæðinu, líklega stórkostlegasta náttúru landsins, þarf að skoða í algerlega nýju ljósi. Þar skiptir millilandaflugið sköpum. Öllu máli. Það þýðir ekki lengur að ætlast til þess að erlendir ferðamenn komi til þessa landshluta í gegnum Leifsstöð. Við getum gleymt því. Algerlega. Allt markaðsstarf verður að miðast við að fljúga útlendingum beint til Akureyrar og Egilsstaða - og höfða til þeirra á öllum sviðum; ég nefni skíði, sund, jarðböð, fuglaskoðun, hestaferðir, jöklaferðir, hvalaskoðun, náttúruupplifun við Mývatn, Ásbyrgi, Herðubreið, Snæfell, stærsta foss Evrópu og stærsta þjóðgarð Evrópu á og við Vatnajökul. 

Hér sýnir tölfræðin að mikið er í húfi. Ef við náum einu prósenti af þeim bresku skíðamönnum sem árlega fara til Skandinavíu á skíði, náum við fimmtán þúsund manns upp í hlíðar Tröllaskagans. Miðað við fjórar nætur gerir það 60 þúsund gistinætur. Ef við bætum einu prósenti danskra skíðamanna við þessa tölu, kallar það á 20 þúsund gistinætur í viðbót. Varlega áætlað eru það 600 þúsund máltíðir.

Óvíða í heiminum eru betri aðstæður til hvalaskoðunar en úti fyrir Norðurlandi; samt náum við aðeins einu prósenti af hvalaskoðurum heims hingað til lands á ári, eða 115 þúsund manns. Beint flug breytti þar öllu. Og ef við næðum aðeins einu prósenti af fuglaskoðurum heimsins hingað í norðaustrið á ári, svo sem til Mývatns, eins fjölbreyttasta fuglavarps heims, þýddi það 800 þúsund ferðamenn með kíki á nefinu.

Beint flug skiptir kjördæmið öllu í framþróun og sjálfstrausti ferðaþjónustunnar. Hér þarf að hugsa sjálfstætt - og leita réttar og sanngirni. Ríkið á að sjá sóma sinn í því að beina markaðsfjármagni sínu í þessa átt - og treysta þannig fjárfestingar sínar -  í stað þess að einblína á einn flugvöll suður með sjó, sem nú þegar er fordekraður af sameiginlegum sjóðum landsmanna.

Já, sækjum fram á styrkleikum okkar - og hugsum sjálfstætt, jafnfram því að sækja okkar skerf af sameiginlegum sjóðum …

-SER.

Held á morgun í vísitasíu til Dalvíkur og Ólafsfjarðar - og stefnan svo sett á Siglufjörð daginn eftir. Hef sett mér það takmark að komast til allra sveitarfélaga í kjördæminu fyrir prófkjörsdaginn eftir tíu daga. Tek konuna og yngsta barnið með. Verð svo aftur á Dalvík á laugardagsmorgun þar sem allir frambjóðendurnir í prófkjöri Samfylkingarinnar í kjördæminu hittast fyrsta sinni. Annar framboðsfundur þeirra verður svo á Akureyri eftir hádegi sama dag. Svo er það framboðsfundur á Egilsstöðum daginn eftir, sunnudag. Dögunum þar á eftir ver ég á Austfjörðum, áður en ég held í sýslur Þingeyjar.

Þetta verður býsna mikil yfirreið … en minna má það ekki vera. Það er fólkið í kjördæminu sem velur fulltrúann sinn á þing … ekki öfugt. Þess þá heldur að þekkja hugrenningar þess. Ég hlakka til …

-SER.